Vien vat ly y sinh

Nghiên cứu khoa học

Giải Nobel về Vật-lý & Thiên-văn 2017


    Ngày : 16/06/2017 UTC+7  By Admin

     LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory) lại vừa công-bố trên Phys. Rev. Lett. 118, 221101 (2017) kết-quả thu-nhận trực-tiếp sóng hấp-dẫn vào ngày 04/01/2017. Đây là lần thứ ba LIGO thu-nhận trực-tiếp sóng hấp dẫn phát ra từ cặp lỗ-đen (black hole - BH) đang hợp-lại làm một. 

      Lần đầu-tiên, thu-nhận ngày 15/09/2015, cặp BH có khối-lượng bằng 29 và 36 lần khối-lượng Mặt-trời. Lần thứ hai, thu-nhận ngày 17/06/2016, các BH nhỏ hơn, có khối-lượng bằng 14 và 8 lần khối-lượng Mặt-trời . Và, lần thứ ba này, khối-lượng của cặp BH là 31 và 19 lần khối-lượng Mặt-trời (xem Hình minh-họa). Thu-nhận trực-tiếp sóng hấp-dẫn của LIGO được thừa-nhận rộng-rãi là một trong những phát-minh vĩ-đại nhất của Vật-lý &Thiên-văn ở mọi thời-đại. Vì-vậy, năm ngoái nhiều người đã tin rằng LIGO sẽ sở hữu Nobel về Vật-lý & Thiên-văn 2016. Tiếc là, bài báo đầu-tiên về phát-hiện này của LIGO được đăng ngày 11/02/2016, hơi muộn so-với thời-hạn chót để đăng-ký giải-thưởng (31 tháng 01 hàng năm). Năm nay, khi mà phát-hiện sóng hấp-dẫn đã được lặp-lại đến lần thứ ba với độ tin-cậy không còn bàn-cãi, thì việc LIGO sẽ được trao Nobel về Vật-lý & Thiên-văn 2017 dường-như là một điều chắc-chắn. Nếu vậy, thì cụ-thể Nobel sẽ trao cho những ai. 

        Năm ngoái, ba người được cho là có đóng-góp chính và cũng đã cùng nhau nhận nhiều giải-thưởng, đó là Ron Drever (Caltech), Kip Thorne (Caltech), và Rainer Weiss (MIT). Khi ấy, người-ta đã nghĩ rằng, hẳn là bộ ba này cũng sẽ nhận Nobel. Nhưng, cũng có ý-kiến cho rằng, không thể không tính-đến Barry Barish, nhà vật-lý hạt của Caltech, người đã từng dẫn dắt LIGO trong những năm đầu, nhưng đã về hưu năm 2005.

        Một Nobel không trao cho quá ba người và chỉ là những người còn sống. Vậy thì, những ai sẽ được xướng tên vào tháng 10 này ? Cũng không biết là phải nói thế-nào, chỉ xin đưa lại một tin buồn của cộng-đồng Vật-lý & Thiên-văn quốc-tế là:  một trong những ứng-viên chính của Nobel năm nay, GS. Ron Drever đã ra đi vĩnh-viễn vào ngày 07/03/2017, hưởng thọ 86 tuổi. Cầu cho GS. Ron Drever được an-lành nơi Cực-lạc.

Nguyen Tran